Oświadczenie SOPWKP w sprawie współpracy WOŚP z firmą Nutricia przy 34. Finale WOŚP

Oświadczenie SOPWKP w sprawie współpracy WOŚP z firmą Nutricia przy 34. Finale WOŚP

Jako prezeska Stowarzyszenia Ochrony Promocji i Wsparcia Karmienia Piersią udostępniam oświadczenie SOPWKP dotyczące współpracy WOŚP z firmą Nutricia przy 34. Finale WOŚP.

To temat istotny z perspektywy zdrowia publicznego i ochrony karmienia piersią – dotyczy konfliktu interesów (COI) w obszarze żywienia niemowląt i małych dzieci oraz marketingu preparatów mlekozastępczych (BMS).

Oświadczenie SOPWKP w sprawie współpracy WOŚP z firmą Nutricia przy 34. Finale WOŚP

31 stycznia 2026 r.

Jako organizacja działająca w obszarze ochrony zdrowia, której misją jest promowanie karmienia piersią jako optymalnego sposobu żywienia niemowląt i małych dzieci oraz promowanie i ochrona prawa do podejmowania świadomych decyzji dotyczących żywienia dzieci, wolnych od wpływów komercyjnych, chcemy odnieść się do współpracy Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy z firmą Nutricia przy 34. Finale WOŚP.

Ubolewamy, że Partnerem Głównym 34. Finału została firma Nutricia - producent m.in. preparatów mlekozastępczych oraz żywności uzupełniającej dla niemowląt i małych dzieci, zwłaszcza przy haśle i narracji silnie osadzonych w tematyce żywienia najmłodszych. W naszej ocenie taka współpraca rodzi konflikt interesów oraz może być odbierana jako użyczenie wiarygodności (efekt „endorsement”) firmie i jej produktom. Może to negatywnie wpływać na karmienie piersią, które jest sprawą zdrowia publicznego [1].

Cel 34. Finału WOŚP (wsparcie diagnostyki i leczenia chorób przewodu pokarmowego u najmłodszych pacjentów) i hasło („Zdrowe brzuszki naszych dzieci”) są silnie osadzone w tematyce żywienia najmłodszych. To temat ważny dla zdrowia publicznego i dla rodzin w całej Polsce i powinien być wolny od wpływów komercyjnych. Zwracamy uwagę, że firma mająca interes komercyjny w sprzedaży preparatów mlekozastępczych nie jest neutralnym partnerem w obszarze żywienia niemowląt i małych dzieci. Preparaty mlekozastępcze konkurują bezpośrednio z karmieniem piersią, które jest rekomendowanym, optymalnym sposobem karmienia niemowląt i małych dzieci, o udokumentowanych korzyściach dla ich życia i zdrowia. Jest ono elementem profilaktyki zdrowotnej, w tym w obszarze przewodu pokarmowego (zob. np. [1-3]). Nie negujemy potrzeby istnienia preparatów mlekozastępczych oraz prawa kobiet do wyboru sposobu karmienia ich dzieci. Zwracamy natomiast uwagę, że współpraca WOŚP z firmą Nutricia generuje konflikt interesów, zaś uczynienie tej firmy głównym partnerem wydarzenia o wyjątkowym społecznym zaufaniu i tak wielkim zasięgu ten konflikt potęguje. Z Wytycznych WHO z 2016 r. dotyczących zakończenia niewłaściwej promocji żywności dla niemowląt i małych dzieci [4] wynika, że producenci i dystrybutorzy żywności dla niemowląt i małych dzieci nie powinni tworzyć konfliktów interesów w systemie ochrony zdrowia, w tym m.in. przekazywać darowizn ani dystrybuować sprzętu lub usług na rzecz placówek ochrony zdrowia, jak również, że system i placówki ochrony zdrowia oraz organizacje pozarządowe powinny unikać takich konfliktów interesów (zalecenie nr 6 Wytycznych WHO z 2016 r.; zob. szerzej [5]). Wyrażamy także obawę, że współpraca WOŚP z firmą Nutricia może być odbierana przez społeczeństwo, w tym matki niemowląt i małych dzieci, jako udzielenie poparcia dla firmy i jej produktów (uwiarygodnianie firmy i jej produktów) (por. [6]), w tym preparatów mlekozastępczych, co przekłada się na realny efekt marketingowy. Zwracamy uwagę na ryzyko i szkodliwość marketingu preparatów mlekozastępczych, zwłaszcza gdy jest on prowadzony w sposób stwarzający wrażenie rekomendacji społecznej lub instytucjonalnej.

Należy podkreślić, że w związku z tą współpracą promowane były konkretne marki preparatów mlekozastępczych dla zdrowych niemowląt powyżej 6. m.ż. (Bebilon 2, Bebiko 2). Jest to sprzeczne z zasadami Międzynarodowego Kodeksu Marketingu Produktów Zastępujących Mleko Kobiece wraz z następującymi po nim rezolucjami WHA (Kodeks WHO) [7], przyjętego w celu ochrony odpowiedniego żywienia niemowląt i małych dzieci. Marki tych produktów widnieją w materiałach promocyjnych towarzyszących 34. finałowi WOŚP, wraz z informacją, że produktów tych można spróbować w strefie „prawidłowego żywienia Nutricia” oraz porozmawiać z dietetykami na temat żywienia [8, 9]. W materiałach tych zawarte są także sformułowania mogące idealizować preparaty Bebilon 2 i Bebiko 2, w tym sugerujące wpływ produktu na odporność, a także inne treści mogące zniechęcać do karmienia piersią [10, 11]. Nutricia, jako partner 34. Finału WOŚP, prezentuje się jako podmiot wnoszący do tej inicjatywy ekspertyzę i wieloletnie doświadczenie w żywieniu niemowląt i małych pacjentów, a przekaz ten wzmacnia wypowiedź cieszącego się dużym autorytetem społecznym prezesa WOŚP, która w naszej ocenie może zostać odebrana jako rekomendacja firmy Nutricia i jej produktów („Najzdrowsze odżywianie noworodka, maluszka i dziecka? Nie trzeba było szukać daleko. Nutricia idealnie wpasowała się w nasz Finał – ruszamy razem dla zdrowych brzuszków naszych dzieci. Nowy partner – nowe możliwości”) [10, 11]. W połączeniu z hasłem Finału („Zdrowe brzuszki…”) oraz komunikatami o „odporności” i „rozwoju” powstaje bardzo silny przekaz, który może osłabiać motywację do karmienia piersią i normalizować karmienie sztuczne jako równorzędne lub „zdrowotnie wspierające”. Może to tworzyć przekonanie, że produkty firmy stanowią „wzorzec” żywienia niemowląt. Przypominamy, że rodzice niemowląt i małych dzieci to grupa szczególnie podatna na autorytety i przekazy „zdrowotne”, a z badań wynika, że działania reklamowe i promocyjne producentów preparatów mlekozastępczych zakłócają świadome podejmowanie decyzji i negatywnie wpływają na karmienie piersią, a w konsekwencji na zdrowie dzieci (zob. np. [12]).

Współpraca organizacji działających w obszarze ochrony zdrowia z partnerami komercyjnymi wymaga szczególnej ostrożności, a decyzje partnerskie podejmowane przy wydarzeniach o dużym zasięgu społecznym i związanych z ochroną zdrowia mają znaczenie wykraczające poza pojedynczą kampanię.

Apelujemy o szczególną rozwagę przy doborze partnerów wydarzeń i inicjatyw dotyczących zdrowia dzieci, a zwłaszcza żywienia niemowląt i małych dzieci, tak aby unikać sytuacji rodzących konflikt interesów. Apel ten kierujemy również do innych podmiotów działających w obszarze ochrony zdrowia, w tym organizatorów wydarzeń i konferencji medycznych.

Przypisy:

[1] Meek JY, Noble L. Technical Report: Breastfeeding and the Use of Human Milk. Pediatrics. 2022 Jul 1;150(1):e2022057989. doi: 10.1542/peds.2022-057989

[2] M. Nehring-Gugulskiej, M. Żukowskiej-Rubik, A. Pietkiewicz (red.), Karmienie piersią w teorii i w praktyce. Podręcznik dla doradców i konsultantów laktacyjnych oraz położnych, pielęgniarek i lekarzy, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017

[3] WHO recommendations for care of the preterm or low birth weight infant. Geneva: World

Health Organization; 2022. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO, https://www.who.int/publications/i/item/9789240058262

[4] WHO, Maternal, infant and young child nutrition. Guidance on ending the inappropriate promotion of foods for infants and young children, A69/7 Add. 1 2016, https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/WHA69/A69_7Add1-en.pdf?ua=1

[5] Guidance on ending the inappropriate promotion of foods for infants and young children: implementation manual. Geneva: World Health Organization; 2017. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO, https://www.who.int/publications/i/item/9789241513470

[6] WHO, UNICEF 2023, Clarification on Sponsorship of Health Professional and Scientific Meetings by Companies that Market Foods for Infants and Young Children, Information Note,  https://www.globalbreastfeedingcollective.org/clarification-sponsorship-health-professional-and-scientific-meetings-companies-market

[7] WHO, The International Code of Marketing of Breast-milk Substitutes 1981 and subsequent relevant World Health Assembly Resolutions, https://www.who.int/teams/nutrition-and-food-safety/food-and-nutrition-actions-in-health-systems/code-and-subsequent-resolutions

[8] https://www.instagram.com/p/DTvRH7wDCL3/

[9] https://www.facebook.com/wosp

[10] https://newsroom.wosp.org.pl/438844-nutricia-gra-z-wielka-orkiestra-swiatecznej-pomocy

[11] https://wiadomosci.wp.pl/nutricia-gra-z-wielka-orkiestra-swiatecznej-pomocy-7233384828193696a?utm

[12] How the marketing of formula milk influences our decisions on infant feeding. Geneva: World Health Organization and the United Nations Children’s Fund (UNICEF), 2022. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. https://www.who.int/publications/i/item/9789240044609

 

Treść oświadczenia w formie broszury do pobrania dostępna na stronie sopwkp oraz tutaj.